DNS Nedir ve Nasıl Çalışır?

DNS'e Giriş

DNS, yani Alan Adı Sistemi (Domain Name System), IP adreslerini çözümlemeye yarayan bir sistemdir. Ama Peter… teknik detaya çok boğmadan anlatacağını söylememiş miydin? 🤔

Buyurun, başlıyorum. Tarihçesine girmeyeceğim, zaten ilginizi çekmediğini tahmin ediyorum; doğrudan konuya geçeyim.

Öncelikle IP adresinin ne olduğunu anlamanız gerekiyor. IP adresi 142.251.40.110 gibi görünür ve cihazlar arasında iletişim kurmak için kullanılır.

Bilgisayarınızın bir IP'si var, telefonunuzun bir IP'si var, yanınızdaki yazıcının başka bir IP'si var; televizyonun, akıllı saatin, hatta telefondan yakıp söndürdüğünüz IoT ampulün bile bir IP'si var.

Tıpkı gerçek dünyadaki adresler gibi çalışır.

Barselona'dan Valensiya'ya bir paket göndermek istediğinizi düşünün📦. Paketin üzerine, göndermek istediğiniz yerin posta adresini yazarsınız. Buradaki fark, bu yerlerin ev, bina ya da arsa değil, elektronik cihazlar olması.

İnternette de aynı şey geçerli. Dizüstü bilgisayarımdan evdeki yazıcıya bir bilgi göndermek istersem, yapacağım şey (ya da bu durumda bilgisayarımın yapacağı şey) bilgiyi IP üzerinden yazıcıya ulaştırmak.

Bilgisayarımız yazıcının IP'sinin ne olduğunu biliyor, dolayısıyla ona bilgi (örneğin yazdırılacak bir belge) gönderebiliyor.

DNS Nasıl Çalışır?

Şimdi size yazıcı örneğini verdim, ama web sitelerinde gezinirken de aynı şey oluyor. Google'a girmek istiyorsak, Google'dan bize bilgiyi göndermesini (lütfen) istememiz gerekir.

Google'ın kendisi bir sunucudur. Sunucu, internete bağlı olan ve gelen istekleri karşılamaya yarayan bir bilgisayardan başka bir şey değildir. Daha önce de söylediğimiz gibi, her cihazın bir IP'si var. Bir bilgisayar olduğu için onun da bir IP'si var. Bu yüzden ona ulaşabiliriz. Bir istek gönderiyoruz, o da bize bir yanıt veriyor. Adının sunucu olması da bu yüzden; bize yanıtı sunuyor.

Kulağa basit geliyor, değil mi?

Ama işte sorun burada başlıyor.

Önceki örnekte bilgisayarımız yazıcının adresini (IP'sini) bildiği gibi, Google'ın IP'sinin ne olduğunu nereden bilecek? Üstelik evinizin karşısındaki fırının web sitesinin IP'sini nereden bilecek?

Çok basit: bilmiyor. Ona söylemeniz gerekiyor.

Birkaç yıl önce çözülmesi gereken sorun da tam olarak buydu. Bir sunucuya istek göndermek için, bilgisayarınızın ona nasıl ulaşacağını bilmesi ve sunucunun isteğinize yanıt verebilmesi için sunucunun IP adresini belirtmeniz gerekiyordu.

Örneğin bilgisayarımızın Google'ın web sitesini istemesini sağlamak istiyorsak, Google'ın IP adresini tarayıcıya yazmak kadar kolay. Hatta kendiniz de deneyebilirsiniz, buraya tıklayın: 216.58.215.142. İlginç, değil mi?

Yaygın DNS Kayıtları

Asıl büyük sorun burada başlıyor. Google'ın IP'sini (216.58.215.142) hatırlamakta zaten zorlanıyorsam, evimin karşısındaki fırının web sitesinin sunucusunun IP adresini nasıl hatırlayacağım? Peki ya Facebook'unkini? Instagram'ınkini? 😅

Defterime tüm IP'lerin yazılı olduğu bir liste yapıp istediğim zaman bakabilirim, olabilir. Peki… yan taraftaki fırının web sitesi daha büyük bir sunucuya ihtiyaç duyduğu için sunucu değiştirirse ne olacak? Listemi sürekli güncellemek zorunda mıyım?

İşte DNS tam burada devreye giriyor.

DNS, alan adlarının ve IP adreslerinin dev bir listesidir. Bir çevirmen gibidir. Ona bir alan adı verirsiniz, o da bunu bir IP'ye çevirir. Böylece bilgisayarınız, IP'yi ezberlemenize gerek kalmadan hedef sunucuya IP üzerinden ulaşabilir.

Mantıklı mı?

İstemci ile sunucunun yer aldığı önceki görselde bir adım daha eklememiz gerekir. Bu adım şöyle olurdu: İstemci, ISS (büyük DNS listesini tutan İnternet Servis Sağlayıcımız, örneğin Movistar) ve son olarak sunucu. Var olan farklı DNS sunucusu türleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

DNS Sorunlarını Giderme

İşte şimdi bilgisayarımız Google sunucusunu bulabiliyor. Üstelik tüm bunlar milisaniyeler içinde!

Tamam Peter, bütün bunları artık çok iyi anladım, ama bunun örneğin alan adımı Facebook'ta doğrulamak istemekle ne ilgisi var?

Benzer şekilde çalışıyor.

Sonuçta DNS herkese açık olarak sorgulanabilir; örneğin dnschecker.org gibi bir araçla. Bu araç, ISS'nin yapacağı işin aynısını yapar: ona bir alan adı verirsiniz, o da bunu karşılık gelen IP'ye çevirir.

Aslında farklı türde DNS kayıtları vardır:

Şimdiye kadar anlattığım, "A" türündeki DNS kaydıydı. Ama şunlarla da karşılaşabiliriz:

• A: Bir IP adresi döndürür Bu kayıt, IP'nin dinamik mi yoksa sabit mi olduğunu da dikkate alarak, ana bilgisayar adlarını bir IPv4 numarasına çözümlemek için kullanılır. Örneğin alan adımızı bir sunucuya yönlendirmek için.

• .AAAA: AAAA kayıtları A kayıtlarına çok benzer. İkisi de bir IP adresi döndürür. AAAA durumunda saklanan IP'ler IPv6'dır. Bu tür DNS kaydı da A gibi, alan adımızı belirli bir sunucuya yönlendirmek için kullanılır.

• CAA: Certificate Authority Authorization (Sertifika Yetkilisi Yetkilendirmesi). Bu DNS parametresi, bir alan adı için geçerli sertifika yetkililerini sınırlamaya olanak tanıyan bir güvenlik mekanizmasıdır. Yani alan adı için hangi sertifika yetkililerinin güvenlik sertifikası (SSL) düzenlemesine izin verdiğimizi belirtir

• CNAME: Canonical name record (Kanonik ad kaydı). Bu kayıt genellikle bir ad için takma adlar oluşturmakta kullanılır. CNAME, alan adının farklı bir alan adına ya da bir alt alan adına yönlenmesini sağlamanın bir yoludur. Farklı hizmetler aynı IP'yi kullandığında da, her hizmetin kendi DNS girdisine sahip olması için kullanılabilir.

• MX: Mail exchange record (Posta değişim kaydı). ve gerektiği kadar kayıt tanımlanabilir. Bu kayıtlarla ilgili olarak, önceliklerin otomatik olarak belirlendiğini unutmayın. Yani girdiğiniz ilk MX kaydı, sonrakilerden önce gelir.

• PTR: Pointer record (İşaretçi kaydı). Ya da ters kayıt; çünkü A'nın tersi şekilde çalışır, IP'leri alan adlarına çevirir. PTR genellikle ters DNS bölgesinin yapılandırma dosyasında kullanılır.

• SRV: Service Locator (Hizmet Bulucu). Özel hizmetler için kullanılan, belirli bir alan adı için sunulan hizmetlere ilişkin bilgi sağlayan bir kayıttır. XMPP, LDAP ya da SIP ile birlikte kullanılması yaygındır.

• TXT: Text record (Metin kaydı). İstediğiniz metni eklemeniz için kullanılan kayıt. Çoğunlukla alan adı yetkisini doğrulamak ya da e-posta adreslerinin kötüye kullanımını önlemek için kullanılır. Ayrıca TXT, özel kayıtların ve Domain-Keys'in oluşturulmasına da olanak tanır

Gördüğünüz gibi, metin saklamakla ilgilendiği için bu son kayıt alan adımızı doğrulamamıza yarayabilir.

Şimdi şunu soruyor olabilirsiniz: DNS'imi nasıl değiştiririm?

DNS kayıtları, alan adınızı kaydettirdiğiniz platformda değiştirilir. Yani "registrar" olarak bilinen yerde.